Ansichtkaart station


‘STATIONCHEF’ ARNOLD PRIEM OP ANSICHTKAART UIT HET JAAR 1903

Fons Heijnens

Ansichtkaart van S.S.-halte St. Gerlach uit 1903

Ansichtkaart uit 1903
 Gezicht op de S.S.-halte St. Gerlach, vermoedelijk vlak na de opening van het nieuwe haltegebouw. Links de stoomlocomotief nr. 363 (serie 300/400, nrs. 301-479) van de S.S. (later nr. 1363 van de serie 1300/1400 van de N.S.)
De lijn Maastricht-Aken werd in 1903 geŽxploiteerd door de Staatsspoorwegen (S.S.) die deze in 1897 had overgenomen van de G.C.B. (Grand Central Belge).


Was voorheen een bezoek aan archieven en bibliotheken vrijwel de enige en tijdrovende mogelijkheid om gegevens op te zoeken, tegenwoordig kan het zoeken naar informatie thuis vanachter de computer gebeuren. Met de enorme hoeveelheid informatie op internet en specifieke websites openen Googlen en surfen en natuurlijk ook e-mailen nieuwe mogelijkheden. Internetten is al enkele jaren een bezigheid voor jong en oud geworden. Vooral stamboomonderzoek is bij een groeiende groep mensen populair.

Ook onze website bevat een schat aan informatie en deze wordt nog regelmatig met nieuwe informatie uitgebreid. Omdat op elk woord gezocht kan worden, levert een zoek-actie al gauw resultaat op of leidt deze zoekactie tot vragen aan onze vereniging. Een e-mailtje is immers zo verstuurd.
Dat deze vragen wel eens tot verrassingen kunnen leiden, blijkt uit onderstaand relaas.

Mailtje uit AustraliŽ

Zo kregen we onlangs een mailtje uit Wyndham-Vale, AustraliŽ, met het verzoek om toezending van een foto van een ansichtkaart van het station uit begin van de vorige eeuw. De foto was geplaatst bij het artikel over de geschie≠denis van de spoorlijn, dat op onze site opgenomen was. De vraagsteller had in een fotoboek van de grootvader van zijn echtgenote een vrijwel identieke familiefoto gevonden. Vandaar zijn vraag.
Van deze beschadigde familiefoto mochten wij een scan ontvangen. Daarop staat o.m. deze grootvader Arnold Priem met zijn gezin.  

Gezin Priem
Arnoldus Matheus (Arnold) Priem was begin van de vorige eeuw enige jaren ‘stationchef’ op de halte St. Gerlach in Houthem.
Hij was geboortig uit Breda (geb.1 april 1873) en trouwde in 1897 in Beek met Maria Catharina Philomena (Maria) Meijers (geb. Beek 20 december 1873).  Op 8 mei 1898 werd uit dit huwelijk in Spaubeek een zoontje geboren: Hendricus Nicolaas Andreas (Hendrik). Een jaar later, op 26 november 1899, kreeg het echtpaar in Roermond een dochter: Maria Catharina Pieternella (Marie) en op 30 december 1901 werd hun tweede zoontje Franciscus (Frans) geboren. In verband met een overplaatsing verhuisde het gezin op 27 juni 1903 naar Houthem, waar het echtpaar met hun drie kinderen aan de Groote straat in St. Gerlach (destijds C 164, thans Sint Gerlach 10) woonde. Daar werden nog twee kinderen geboren: op 22 oktober 1904 Johanna Maria Agnes (Jes) en op 20 maart 1908 Antonius Cornelius (Antoine).

Uit het schoolregister dat meester Maas vanaf 1890 aan-legde en in het bezit van onze vereniging is, blijkt dat Hendrik en Marie in Houthem op de lagere school zaten. Zij verlieten deze (tijdelijk) op 10 juni1908. Marie werd door meester Delissen korte tijd later opnieuw ingeschreven voor de 3e klas. Frans werd tegelijk met Marie ingeschreven. Hij ging naar de 1e klas. Beiden verlieten kort daarna weer op 11 februari 1909 de school. Het gezin is twee dagen later i.v.m. een overplaatsing naar Drunen Heusden uit Houthem vertrokken.

Hoe ging het verder met het gezin?
- De oudste zoon, Hendrik, trouwde Rosalie van Borren (geb. Venlo 1900). Zij kregen twee kinderen: Meta en Harry. Hendrik werkte bij Philips en verongelukte vlak voor de geboorte van zijn zoontje Harry op 33-jarige leeftijd in Oud-heusden, waarna hij op 30 maart 1932 in het ziekenhuis in Den Bosch overleed. Deze zoon Harry werd hoogleraar geologie en woont in Amsterdam. 

- Frans Priem trouwde Gertruda (Truus) van Beurden (1910-1997) uit Tilburg en groeide op in Drunen. Hij overleed in 1966 in Sittard en werd in Maastricht begraven. Zij kregen 5 kinderen: Christine, Arnold (†), Marleen, Agnes en Paul (†). Dochter Marleen is getrouwd met Renť Corten en woont in ons dorp. Zij gaf o.m. tot 1999 les op de basisschool in Houthem, de school waarop ook haar vader, haar oom Hendrik en haar tante Maria, ruim 100 jaar geleden onder-wijs kregen.                                 

Jes Priem voor het ouderlijk huis St. Gerlach 10 in 1930     Jes Priem voor halte St. Gerlach  ca. 1930

Jes Priem voor het ouderlijk huis (St. Gerlach 10) en voor de halte St. Gerlach ca. 1930

- Agnes of Jes, die met Anton van Bokhoven (1906-1981) trouwde had geen kinderen. Zij is rond 1930 nog eens in Houthem geweest op zoek naar haar geboortehuis en liet zich toen voor dat huis en voor de halte St. Gerlach foto-graferen. Op 19 december 1988 overleed zij in Den Bosch op 84-jarige leeftijd.

- Antoine of Toine trouwde met Jeanne Jimkes (geb. Ossen-drecht 1910). Toine stierf op 17 februari 1983. Hun huwelijk bleef kinderloos. 

Vader Arnold Priem overleed op 22 oktober 1947 geheel onverwacht op 74-jarige leeftijd in het ziekenhuis te Den Bosch. De uitvaart vond plaats in Elshout. Zijn echtgenote was reeds op 28 april 1939 in ’s-Hertogenbosch overleden. (Op  20 mei 1939 werd in Drunen de overlijdensakte opgemaakt).

 Arnoldus Matheus (Arnold) Priem     Maria Catharina Philomena (Maria) Meijers

Arnold Priem en echtgenote Maria Meijers  

   

 

Familiefoto uit 1903

Familiefoto uit 1903


Terug naar de foto’s van begin 20e eeuw
Het is duidelijk dat de bewuste familiefoto en de foto op de ansichtkaart op dezelfde dag en vanaf vrijwel dezelfde plek genomen zijn. Vermoedelijk is de foto bestemd voor de ansichtkaart het eerste genomen. Nadat alle reizigers met de stoomtrein richting Valkenburg vertrokken waren, zal de andere foto genomen zijn, omdat het gezin Priem ook al op de ansichtkaart staat. De fotograaf heeft wellicht als dank of op verzoek van Arnold deze familiefoto gemaakt. De foto voor de ansichtkaart is in opdracht gemaakt voor Math. Crolla.
 

Datering familiefoto
Het stations-/haltegebouw, waarin een bureau, een grote wachtkamer en een kleine bagageruimte waren onderge-bracht werd rond 1903 geheel van hout vervaardigd. Sinds dat jaar kreeg St. Gerlach een halte met uitgebreide ver≠keersbevoegdheid en een haltechef met twee arbeiders-telegrafisten. De eerste haltechef was Arnold Priem, die geheel links op de (uitsnede van de) foto staat.

Uitsnede uit familiefoto familie Priem uit 1903

Uitsnede uit de familiefoto

Rechts van hem staat zijn echtgenote Maria Meijers met hun drie kinderen: Hendrik (geb. 1898), Maria (geb. 1899) en Fransje (geb. 30 december 1901). Fransje is op deze foto hooguit 2 jaar en gekleed in een jurkje, zoals bij kleine jongetjes in die tijd gebruikelijk was. Van dochtertje Jes (geb. 22 oktober 1904) is nog geen enkel teken te bespeuren.
Het gezin Priem kwam op 27 juni 1903 naar Houthem, zodat de foto pas nadien kan zijn ontstaan.

[Mogelijk is de vrouw in het midden, met het kleine meisje voor haar, de echtgenote van een andere spoorwegbeambte. Haar identiteit, evenals van de andere personen op de halte-foto, is nog onbekend. Zijn er wellicht nog andere familie-foto’s op die dag gemaakt??]

Vlagvertoon
De strohoeden van de heren en de parasols van de dames maken onmiskenbaar duidelijk dat het zomer is. Aan het stationsgebouw wappert een bijzonder grote vlag. Zoiets gebeurt normaliter alleen op speciale (feest-)dagen. Voor de hand liggend is dan te veronderstellen dat de officiŽle ope-ning van het in 1903 gereedgekomen fraaie houten halte-gebouw aan de orde is. Nergens echter is in de dagbladen enige vermelding daarvan te vinden, terwijl de “figuranten” op de halte≠foto’s ook al niet de indruk wekken een officiŽle opening te vieren.

HŤt feest dat in 1903 in Limburg het meest aansprak was
het (eerste) bezoek van de 22-jarige koningin Wilhelmina aan onze provincie. Dat driedaagse bezoek vond plaats op 15
t/m 17 juli 1903.
Massaal enthousiasme en vlagvertoon (ook door de Roermondse bisschop voorgeschreven, zoals o.m. blijkt uit een artikel in de Nieuwe Koerier van 14 juli 1903) kenmerkten dit euforisch gevierde bezoek.

In de Limburger Koerier van 17 juli 1903 lezen we in het uitbundige verslag van de rondrit per koets door H.M. de Koningin [Wilhelmina en haar echtgenoot Prins Hendrik] op donderdag 16 juli tijdens haar 3-daags bezoek aan Limburg:

‘’……… Rothem, waarheen [vanuit Meerssen] nu gereden werd, had een feestpakje aan. Een eereboog is opgericht. Groot was ook daar het publiek, dat links van den weg en het aantal vereenigingen, dat ter rechterzijde had post gevat. De bijzondere aandacht trekt de schutterij St. Martinus, dat overblijfsel uit de oudheid, in typisch uniform. Naast de vaandeldrager heeft post gevat de drager van de in ’t grijze verleden behaalde eereteekenen en deze zijn vele en leggen getuigenis af van het roemrijk verleden dezer schutterij.

Daarnaast de schoolkinderen, ook weer allen met oranje getooid en de fanfare St. Gerlach, die er rustig op los blaast en de Kurkapelle Falcobergia, waarvůůr wij den EdelAchtbare Heer Erens, burgemeester [van Houthem en Valkenburg], in ambtsgewaad opmerken, en ten slotte de wielerclub Voorwaarts.

…..En dan wordt de tocht vervolgd door Amby, waar ook de gemeente Berg en Terblijt haar opwachting maakt, naar Scharn enz.”

Het koninklijk bezoek was het eerste grote feest dat het gezin Priem in Houthem meemaakte, een (fotografisch gedocumenteerde) zeer bijzondere dag.

Mijn conclusie is dan ook dat de foto’s dateren van 16 juli 1903.

Tot slot
Het unieke houten stationsgebouw uit 1903, dat helaas in 1938 een duidelijke verarming onderging, is gelukkig tot op heden bewaard gebleven. Jammer genoeg staat het al geruime tijd leeg.

Het zou een prachtige historische locatie voor onze heem-kundevereniging zijn geweest, waar we al onze verzame≠lingen en voorwerpen kwijt gekund hadden. Bovendien goed toegankelijk voor onze leden en andere geÔnteresseerden, doch jammer genoeg wordt het gebouw niet (meer) verhuurd en zouden de financiŽle lasten door onze heemkunde≠vereniging nimmer te dragen zijn.

Een simpele vraag uit AustraliŽ heeft tot het ophalen van
heel wat geschiedenis uit Houthem geleid (en nieuwe vragen en raadsels opgeworpen).

Bronnen
- Bevolkingsregister der gemeente Houthem
- Index op de geboorteaangiften van de gemeente Houthem, 1903-1940 / samengest. door M.W. Suijkerbuijk
- Schoolregister over het jaar 1890 (en latere jaren)

- Familieadvertenties in de Digitale studiezaal van het Centraal Bureau voor Genealogie (
www.cbg.nl)
- Website Brabants Historisch Informatie Centrum (
www.bhic.nl)
- Website van het Utrechts Archief (
www.hetutrechtsarchief.nl)
- Een akte van verkoop en een stukje spoorweggeschiedenis anno 1848 / Lťon Willems. In: ’t Sjtegelke, (1994) nr. 2, p. 9-14
- Kerknieuws. In: Nieuwe Koerier, 14 juli 1903
- Limburger Koerier, 17 juli 1903
-
Arno Roeloffzen vond in het schuttersboek no. 1 uit 1853 van de schutterij St. Martinus te Houthem op bladzijde 192 de vermelding:
“Donderdag den 16 July 1903 /  Bij het opluisteren van feest van ons geeerbiedige Koningin Wilhelmiena te Meerssen waarvan de Schutterij St Martienus heeft deelgenomen met 34 leden en twee tamboers betaalt Spaubeek 240 idem Schimmert 180.”

De meeste schutterijen hadden in die tijd nog geen eigen tamboers, laat staan een drumband/klaroenkorps. Dus werd er bij diverse optredens gebruik gemaakt van aparte tamboers, waarschijnlijk tamboers van fanfares/harmoniŽn die op deze manier een centje bijverdienden. De tamboer uit Spaubeek kostte 240 centen en die uit Schimmert 180 centen.Deze bedragen worden in het schuttersboek ook bij andere uittredens met tamboer(s) rond die tijd vermeld.="color: #7F0000">

- Met dank aan Henk Stroet, Marleen Corten-Priem, Rinus Suijkerbuijk en Arno Roeloffzen voor het beschikbaar stellen van materiaal.

 


Gepubliceerd in 't Sjtegelke, (2010) nr 33, p. 10-15


naar boven

© Heemkundevereniging Houthem-St. Gerlachch

geen menu, klik hier